Hiệu chuẩn, sửa chữa, kiểm định Ci60 là nền tảng quản lý thiết bị, nhưng kết quả màu sơn còn phụ thuộc mẫu phủ. Nền khác màu, độ phủ chưa đủ hoặc màng sơn chưa ổn định có thể làm sai lệch so sánh với mẫu khách hàng duyệt.
Với máy so màu X-Rite Ci60, người vận hành nên bắt đầu bằng một quy trình chuẩn bị tấm mẫu rõ ràng. Cách làm này giúp phân biệt biến động chất lượng vật liệu với sai khác do thao tác.
Chọn mẫu sơn để so sánh công bằng
Đo trên bề mặt phù hợp, khô và đủ ổn định theo quy trình của sản phẩm. Không đặt đầu đo lên sơn ướt vì có thể gây bẩn thiết bị và tạo phép so sánh không tương đương với chuẩn thành phẩm.
Ghi nền, cách tạo màng, điều kiện ổn định và tình trạng bóng. Nếu một tấm được phủ trên nền trắng, tấm còn lại trên nền tối, cần xác định ảnh hưởng độ che phủ trước khi quy khác biệt cho công thức màu.
Hiệu chuẩn, sửa chữa, kiểm định Ci60
Kiểm tra nguồn pin, cửa đo và bộ chuẩn đi kèm. Trong Calibration, thực hiện bước trắng với chuẩn đúng bộ rồi bước zero với bẫy đen theo chỉ dẫn màn hình. Giữ máy ổn định và chờ xác nhận hoàn tất.
Nếu xuất hiện lỗi, kiểm tra độ sạch, vị trí đặt và sự phù hợp của chuẩn. Không thay bằng giấy trắng hoặc một tấm chuẩn mượn từ máy khác. Làm sạch theo tài liệu X-Rite trước khi thử lại.
Bước trắng/đen chỉ là hiệu chuẩn vận hành. Hồ sơ hiệu chuẩn dịch vụ và kiểm định cần được xác định riêng theo yêu cầu áp dụng. Máy có lỗi kéo dài, bị rơi hoặc bẩn bên trong cần kỹ thuật đánh giá sửa chữa.
Cài đặt cho mục tiêu kiểm tra sơn
Chọn nguồn sáng và góc quan sát theo yêu cầu khách hàng; D65, D50, 2° hay 10° là những lựa chọn cần được thống nhất trước. Hệ CIE L*a*b* giúp mô tả hướng lệch, còn công thức ΔE được dùng để so mức sai khác.
- Ghi rõ dùng ΔE*ab hay ΔE00.
- Giữ cùng chế độ phản xạ gương khi so mẫu.
- Đặt dung sai cho từng yêu cầu sản phẩm.
- Không đổi cấu hình giữa Standard và Sample.
Độ bóng và kết cấu bề mặt có thể ảnh hưởng ngoại quan. Khi điều tra khác biệt, cần biết chế độ đo đang sử dụng; không suy rằng mọi thay đổi số màu đều do chất màu hoặc công thức pha.
Đo mẫu chuẩn rồi kiểm tra lô
Vùng đo Ci60 là 8 mm, vì vậy chọn vùng phẳng, đủ rộng và không chứa khuyết tật cục bộ ngoài mục tiêu kiểm tra. Đo tấm chuẩn đã duyệt, lưu Standard theo mã màu, sau đó đo Sample tại các vị trí đại diện.
Đặt đầu đo tiếp xúc hoàn toàn, tránh mép tấm và khu vực bị cong. Nếu bề mặt có vân hoặc màu không đồng đều, quy định số điểm và cách đặt trước. Lưu cả biến thiên giữa các điểm khi điều đó có ý nghĩa kiểm soát.
Tình huống cần kiểm tra lại nền mẫu
Giả sử hai tấm cùng màu sơn nhưng khác nền cho ΔE00 khác nhau. QC nên tạo lại mẫu theo cùng nền và độ phủ đã quy định, sau đó đo lại. Đây là bước điều tra phương pháp, chưa phải bằng chứng máy cần sửa.
Với quy ước mẫu trừ chuẩn, ΔL* âm chỉ mẫu tối hơn; Δa* và Δb* giúp xác định xu hướng sắc màu. Kết hợp chúng với ΔE và đánh giá thị giác theo điều kiện duyệt màu đã thống nhất.
Duy trì độ sạch và hồ sơ
Ghi mã lô sơn, nền, trạng thái màng, cấu hình, mã chuẩn và thời điểm đo. Khi sơn dùng cho bao bì hoặc sản phẩm may mặc, hãy lưu yêu cầu màu của khách hàng cùng hồ sơ, tránh lấy tiêu chí ở vật liệu khác để áp vào.
Sau ca, kiểm tra dấu bẩn bên ngoài máy, bảo quản chuẩn trắng và bẫy đen trong hộp. Tránh dung môi sơn tiếp xúc cụm quang học. Nếu có chất bẩn lọt vào vùng đo, dừng dùng và hỏi kỹ thuật về cách xử lý.
Câu hỏi thường gặp
Đo màu sơn lỏng trực tiếp được không?
Hướng dẫn này áp dụng cho mẫu bề mặt phù hợp; không đưa sơn lỏng vào đầu đo.
ΔE đạt thì độ bóng cũng đạt?
Không. Độ bóng là chỉ tiêu riêng và cần phương pháp kiểm tra phù hợp.
Có dùng một chuẩn cho mọi nền?
Chỉ khi phương pháp đã chứng minh phù hợp; thông thường phải kiểm soát nền và trạng thái mẫu.
Kết luận
Đo sơn bằng Ci60 cần đồng thời kiểm soát chuẩn, cấu hình và màng mẫu. Liên hệ kỹ thuật khi cần thống nhất quy trình hoặc đánh giá hiệu chuẩn, kiểm định và sửa chữa thiết bị.
Liên hệ tư vấn: Nguyễn Đình Anh – 090 127 1494.
Tài liệu và hỗ trợ Ci60 từ X-Rite.
